Kısa cevap: Türkiye'de en bilinen mantı çeşitleri Kayseri mantısı (küçük, haşlama, yoğurtlu), Sinop mantısı (fırınlanmış, cevizli), bohça mantı (büyük ve kare katlanmış), Kütahya mantısı ve Boşnak mantısıdır. Farkları boyut, iç harç ve pişirme yönteminde toplanır.
Kayseri mantısı
Türkiye'de mantı denince akla gelen budur. Ayırt edici özelliği boyutudur: geleneksel ölçüde bir kaşığa 40 tane sığması makbul sayılır. Hamur çok ince açılır, iç harç kıyma-soğan-baharat üçlüsünden oluşur, haşlanarak pişirilir ve sarımsaklı yoğurt ile tereyağlı salça sosuyla servis edilir.
Sinop mantısı
Karadeniz'in fırın mantısı. Mantılar önce kuru kuruya fırında kızartılır, sonra et suyunda pişirilir. İç harcında ceviz kullanılması ve üstüne yoğurt yerine ceviz serpilmesi ayırt edici özelliğidir. Dokusu Kayseri mantısına göre çok daha yoğun ve toktur.
Bohça mantı
Adını katlanış şeklinden alır: kare hamur dört köşesinden ortada birleştirilir, küçük bir bohça görüntüsü verir. Kayseri mantısından belirgin şekilde büyüktür, bu yüzden iç harç daha çok hissedilir. Genellikle haşlanır, bazı yörelerde fırında da pişirilir.
Diğer bilinen çeşitler
- Kütahya / Tatar mantısı: İri, hamuru kalın, çoğunlukla tereyağı ve yoğurtla servis edilir.
- Boşnak mantısı: Rulo şeklinde sarılıp fırınlanır; börek ile mantı arasında bir doku.
- Hingel (Doğu Anadolu): İri kare mantı, üzerine sarımsaklı yoğurt ve kavrulmuş soğan.
- Sulu mantı: Çorba kıvamında, tencerede suyuyla birlikte servis edilen versiyon.
Karşılaştırma tablosu
| Çeşit | Boyut | Pişirme | Sos |
|---|---|---|---|
| Kayseri | Çok küçük | Haşlama | Yoğurt + tereyağlı salça |
| Sinop | Orta | Fırın + et suyu | Ceviz |
| Bohça | Büyük | Haşlama | Yoğurt + tereyağı |
| Boşnak | Rulo | Fırın | Yoğurt |
| Hingel | Büyük kare | Haşlama | Yoğurt + soğan |
Hangisi size göre?
Yoğurt ve hafif doku seviyorsanız Kayseri; tok tutan, fırın kokulu bir yemek istiyorsanız Sinop; iç harcın tadını daha çok almak istiyorsanız bohça mantı sizin için doğru seçim. Tadelya'nın el açması mantısı Kayseri geleneğine yakın, ince hamurlu ve küçük boy üretilir. Ev yapımı mantı ile endüstriyel hazır mantı arasındaki farkları burada karşılaştırdık.
Sıkça Sorulan Sorular
En küçük mantı hangisidir?
Kayseri mantısı. Geleneksel ölçüsü bir kaşığa kırk tane olarak bilinir.
Mantı çeşitleri arasında kalori farkı var mı?
Evet. Fırınlanan ve cevizli çeşitler yağ oranı yüksek olduğu için haşlama mantıdan daha kaloridir. Donuk mantının porsiyon başı kalori değerlerini burada paylaştık.
Etsiz mantı olur mu?
Olur. Mercimekli, patatesli ve peynirli iç harçlar Anadolu'da yaygındır.